بر اساس تحلیل داده‌­های حاصل از پذیرفته شدگان آزمون سال 1399، حدود 68 درصد و آزمون 1400 حدود 70 درصد از آموزگاران پذیرفته شده نهایی از دانش‌­آموختگان دانشگاه‌های غیردولتی، آزاد و پیام نور بودند.

 تعداد صندلی های رشته‌های علوم تربیتی و گرایش‌های وابسته در دانشگاه‌های دولتی حدود 3000 صندلی است اما نیاز آموزش و پرورش بیش از 20 هزار نفر است. 

بر اساس آنچه که در جداول رشته های تحصیلی برای شرکت در آزمون استخدامی شغل آموزگاری آمده است، صراحتا به انطباق رشته تحصیلی هر دوره کارشناسی یا کارشناسی ارشد پرداخته است، در حالی که اصالت باید بر دوره کارشناسی باشد زیرا دانش پایه تخصصی و عمومی در دوره کارشناسی شکل می‌گیرد. 

از طرفی همچنان که در سالیان اخیر شاهد بودیم داوطلبان دارای هر مدرک کارشناسی (رشته مرتبط یا غیرمرتبط از جمله کارشناسی علوم دامی)، صرفاً با گذراندن دوره کوتاه مدت کارشناسی ارشد در چند رشته فوق الذکر، جواز حضور در کسوت معلم آموزگار را پیدا می‌کنند. 

مواد آزمونی معرفی شده برای آزمون استخدامی اساساً باید سطحی از دانش و مهارت را بسنجد که منطبق نیاز معلمی برای تدریس و تربیت در دوره مربوطه باشد. لذا عدم سنجش دانش داوطلبان در دروس علوم، فارسی، ریاضی و قرآن محل تأمل جدی است، که باید مرتفع شود.

 معلم آموزگار ابتدایی ­باید یک مربی/معلم چندمهارتی و برخوردار از سطح بالایی از هوش و دانش تخصصی موضوعی (علوم، فارسی، ریاضی و قرآن) باشد، لیکن در حال حاضر این امکان نه از طریق آزمون کتبی ونه ارزیابی و مصاحبه انجام نمی‌شود.

 نتایج آزمون تیمز و پرلز نشان می دهند که دانش آموزان ایرانی از سطح پایینی از دانش ریاضی و خواندن و نوشتن برخوردارند که یکی از علت‌ ­های آنرا را می‌توان در تعیین رشته ­‌های مجاز به آموزگاری دانست.

 بخش مهمی از تضعیف علوم پایه به عنوان پایه و اساس رشد علمی کشور و ایجاد اخلال در هدایت تحصیلی مناسب دانش‌­آموزان، به دلیل ضعف در بازار اشتغال دانش‌­آموختگان و عدم بسترسازی و برنامه‌­ریزی مناسب در این باره است.

 لذا، سهم آموزش و پرورش از رشد و توسعه علوم پایه در کشور و زمینه‌­سازی مناسب برای هدایت تحصیلی دانش‌­آموزان ­باید مورد توجه باشد. 

آموزش و پرورش معتقد است ایجاد شرایط رقابتی جهت جذب و تأمین بهترین و باکیفیت­‌ترین معلمان برای دوره ابتدایی ضرورتی انکار ناپذیر است که با بسط رشته‌­‍‌های مرتبط با برنامه درسی و متناسب با جدول دروس هفتگی امکان پذیر است.

 یکی از عوامل عدم تحقق نظام دوری در دوره ابتدایی، که در سند تحول بنیادین صراحتاً عنوان شده است، ناتوانی برخی از معلمان در تدریس و آموزش دورس چند پایه تحصیلی و دشوار بودن برخی دورس از جمله علوم و ریاضی است، موضوعی که به کرات توسط کارشناسان و مدیران مدارس مبنی بر ناتوانی برخی نومعلمان در آموزش برخی دروس از جمله ریاضی پایه های پنجم و ششم و استفاده معلم از برخی کتابهای کمک درسی و راهنما و نارضایتی والدین عنوان شده است.

 آموزش و پرورش معتقد است در صورت جذب معلم متعهد و دارای بهره­ هوشی و دانش موضوعی بالا، امکان برگزاری دوره‌­های توانمندسازی و ارتقای مهارت‌های حرفه­ای معلم از جمله علوم تربیتی بومی شده، فنون تدریس و سنجش و ارزشیابی در دوره یکساله مهارت آموزی دانشگاه فرهنگیان و در طول سنوات خدمت وجود دارد. 

ضعف برخی معلمان در دورس علوم پایه باعث تغییر نگرش دانش آموزان نسبت به علوم پایه و ریاضی و ضعف ایشان در این موارد و در نتیجه عدم اشتیاق به انتخاب رشته ریاضی فیزیک و علوم پایه در سطوح دانشگاهی می‌شود.

 امکان ثبت نام داوطلب دکتری دارندگان مدرک کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی که عنوان رشته تحصیلی آنها با رشته‌های تحصیلی درخواستی آموزش و پرورش مغایرت دارد، در صورت دارا بودن سایر شرایط، با مدرک تحصیلی پایین‌تر، مشروط به اینکه با عناوین رشته‌های مذکور انطباق داشته باشند، می‌­توانند در آزمون شرکت کنند. البته در صورت استخدام فرد، مدرک تحصیلی بالاتر در حکم کارگزینی آنها اعمال نمی­‌ شود.

 حافظان درجات 1 تا 5 قرآن کریم هم به شرط داشتن حداقل مدرک کارشناسی مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌توانند در آزمون استخدامی آموزش و پرورش شرکت کنند. 

نمرات چگونه محاسبه می‌شود؟ پس از برگزاری امتحان مشترک فراگیر (کتبی)، نمرات داوطلبان به تفکیک حیطه‌های عمومی، اختصاصی و تخصصی محاسبه خواهد شد براین اساس کسب حداقل پنجاه (50 ) درصد میانگین نمره مکتسبه سه نفر اول با ارزش وزنی چهل (40) درصد برای حیطه عمومی و شصت (60) درصد برای حیطه اختصاصی و تخصصی در هر شغل- شهرستان محاسبه و مبنای سایر مراحل معرفی داوطلبان قرار می‌گیرد. 

نتایج اولیه نیز سه تا پنج (3تا5) برابر ظرفیت از بین داوطلبان واجد شرایط، جهت ارزیابی تکمیلی از بین داوطلبان دارای حدنصاب اعلام می‌شود البته داوطلبان باید در مرحله ارزیابی تکمیلی صلاحیت معلمی توسط مراکز ارزیابی و سایر عوامل مربوط در مجموع حداقل 470 امتیاز از حداکثر امتیاز ممکن (1000 امتیاز) را کسب کنند.

 در ارزیابی تکمیلی، کسب حداقل (95) امتیاز از شایستگی های عمومی، حداقل (70) امتیاز از شایستگی اختصاصی و (40) امتیاز از شایستگی تخصصی مقرر در جدول شماره (1) الزامی است.

 اعلام نتیجه نهایی آزمون پذیرش نهایی از بین داوطلبان معرفی شده به آموزش و پرورش(حداکثر سه برابر) در سقف ظرفیت پذیرش و بر اساس نتیجه امتحان مشترک فراگیر (کتبی) با وزن چهل (40) درصد و ارزیابی تکمیلی با وزن شصت (60) درصد لحاظ می‌شود و بر اساس اولویت‌های انتخابی (حداکثر 3 کد شغل محل) در مقایسه با سایر داوطلبان و با رعایت سهمیه قانونی داوطلب، به تعداد یک برابر ظرفیت صورت خواهد گرفت. 

* نقل و انتقال ممنوع با توجه به مصوب جلسه 965 مورخ 17 تیرماه 1398 شورای عالی آموزش و پرورش و همچنین تبصره 4 ماده واحده «نحوه جذب منابع انسانی در مشاغل آموزشی و تربیتی وزارت آموزش و پرورش» مصوب جلسه ۸۳۳ مورخ 27 آبان 1399 شورای عالی انقلاب فرهنگی، هرگونه گزینش و استخدام در مشاغل آموزشی و تربیتی در آموزش و پرورش، بر اساس نیاز «برای بوم خدمت» خواهد بود که به صورت  استانی صورت می‌گیرد. 

بنابراین بعد از طی فرایند استخدامی، خارج شدن نیرو (فرد قبول شده) از بوم خدمت استانی به منزله قطع رابطه استخدامی بوده و ابقای ردیف برای بوم استان خواهد بود. 

* تحصیل در دانشگاه فرهنگیان یکسال مدت دوره یکساله مهارت­ آموزی جزو سنوات خدمتی محسوب نخواهد شد و صرفاً به عنوان شرط استخدام پیمانی در آموزش­­ و پرورش است. 

گواهی پایان دوره مهارت‌­آموزی، دارای ارزش برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر در دانشگاه­‌ ها و مؤسسات آموزش عالی نیست. 

محل مهارت‌­آموزی دوره یکساله، براساس شغل محل پس از اعلام نتایج قطعی توسط دانشگاه فرهنگیان تعیین خواهد شد. پذیرفته شدگان نهایی ضمن شرکت و موفقیت در دوره مهارت آموزی دانشگاه فرهنگیان باید در قالب برنامه سنجش صلاحیت حرفه­‌ای معلمان و در مسیر رشد معلمی در دوره‌های ضمن خدمت پیش‌بینی شده مطابق ضوابط اعلامی وزارت آموزش و پرورش موفق به دریافت گواهینامه صلاحیت معلمی شوند.

همچنین گذراندن حداقل 120 ساعت ضمن خدمت مرتبط با امور تربیتی و مهارت‌های معلمی برای پذیرفته شدگان رشته‌های غیر امور تربیتی در دوسال نخست استخدام الزامی است.

 به منظور نگهداشت و افزایش ماندگاری نیروهای استخدام شده در دوره ابتدایی، هرگونه تغییر سمت نیروهای بکارگرفته شده در این آزمون به سایر مشاغل گروه معلم و کیفیت بخشی و یا انتقال آنها به سایر دستگاه‌های اجرایی ممنوع است،

 مگر در موارد خاص که پس از بررسی واحد طرح و برنامه استان و با تأیید مرکز برنامه‌ریزی منابع انسانی و امور اداری و معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش انجام می­‌شود.

 در اجرای تبصره 4 مصوبه 833 شورای انقلاب فرهنگی، خارج شدن نیرو از بوم (استان، شهرستان، منطقه و ناحیه) به منزله قطع رابطه استخدامی و ابقای ردیف برای بوم خواهد بود.